Schematyczne przedstawienie przyczyn sarkoidozy na poziomie komórkowym
Jak powstaje sarkoidoza
W tekście można zobaczyć związek między powstawaniem sarkoidozy a jej przebiegiem na poziomie komórkowym.
Uproszczę to w sposób przystępny dla laika, a kto jest zainteresowany, niech czyta dalej:
1. Ciało obce dostaje się do organizmu. To ciało nazywamy antygenem. Najprawdopodobniej dostaje się ono z powietrzem, czyli aerobowo.
2. Odporność reaguje „zbyt agresywnie”, co oznacza, że małe komórki (makrofagi), których zadaniem jest „zjadanie” ciała obcego, łączą się w skupisko zapalne, czyli tworzą ziarniniaki. W procesie obrony makrofagi te powodują zwapnienie zdrowej tkanki, dlatego NIE WOLNO NAM PRZYJMOWAĆ WAPNIA, WITAMINY D (bez nadzoru lekarza) ANI WZMACNIAĆ ODPORNOŚCI.
Limfa, której zadaniem jest usuwanie toksyn i zmniejszanie stanu zapalnego, pęcznieje przy zetknięciu z ziarniniakami.
Leczenie glikokortykosteroidami ma na celu ograniczenie procesu zapalnego, a leczenie lekami cytostatycznymi (mtx) „spowalnia” tempo działania odporności i reakcję immunologiczną.
Poniżej opis:
Narażenie organizmu na nieznany antygen sarkoidowy prowadzi do aktywacji limfocytów T i komórek APC, co powoduje uwalnianie cytokin. Aktywacja CD4 może skierować układ odpornościowy ku odpowiedzi Th1 i Th2, która z kolei indukuje powstawanie ziarniniaków. Tworzenie się ziarniniaków w późniejszych stadiach może prowadzić do ustąpienia choroby albo do jej przewlekłego stanu ze zwłóknieniem.
Ziarniniak to termin używany do opisania rodzaju stanu zapalnego, który pojawia się w odpowiedzi na różne czynniki wyzwalające, takie jak infekcje, ciała obce czy zaburzenia autoimmunologiczne.
Stan ten charakteryzuje się powstawaniem małych skupisk komórek, które mogą rozwijać się w różnych częściach ciała, w tym w płucach, skórze i układzie pokarmowym.
Ziarniniaki składają się z komórek odpornościowych, takich jak makrofagi, które gromadzą się w określonym miejscu w odpowiedzi na bodziec.
Ziarniniak sarkoidowy: może rozwijać się w wielu narządach ciała, w tym w płucach, węzłach chłonnych i skórze. Przyczyna sarkoidozy nie jest dostatecznie poznana, ale uważa się, że jest to zaburzenie autoimmunologiczne, w którym układ odpornościowy organizmu atakuje własne tkanki. Ziarniniaki sarkoidowe mogą wywoływać szereg objawów, takich jak kaszel, trudności w oddychaniu i zmiany skórne.
Makrofagi to rodzaj komórek leukocytarnych organizmu człowieka (i zwierząt), które w obrazie mikroskopowym są większe od leukocytów obojętnochłonnych, a ich podstawowym zadaniem jest oczyszczanie organizmu ze zbędnych substancji i zwalczanie substancji obcych (antygenów).
Powstają z monocytów krwi, które z kolei powstają w szpiku kostnym i mają charakterystyczne cechy morfologiczne. Makrofagi są niestety odpowiedzialne za pylicę węglową i azbestozę, ponieważ przemieszczają się chemotaktycznie w kierunku interleukin zapalnych (np. IL-1) oraz miejsc zapalenia i „zjadają” (gr. fagein>fag – jeść) obce cząstki, przez co powstaje pylica węglowa płuc (nie potrafią rozłożyć zawartości). Niestety uczestniczą również w procesie miażdżycy („komórki piankowate”). Stanowią składnik wielu narządów.
Funkcja makrofagów sprowadza się do „zjadania” obcych substancji. Nazywa się to fagocytozą.
TNF-alfa
Makrofagi wydzielają aktywator plazminogenu, ważny w układzie krzepnięcia krwi; wydzielają proteazy serynowe i inne enzymy, różne interleukiny oraz czynnik martwicy nowotworów alfa (TNF-alfa).
Ilustracja przedstawia mechanizm odpowiedzi immunologicznej:
-antygen bakterii zostaje rozpoznany przez receptor limfocytu B
- komórka limfocytu B zostaje aktywowana
-cząsteczka MCH II prezentuje przetworzony antygen w swoisty sposób odpowiedzi immunologicznej
- komórka limfocytu B prezentuje antygen bakterii i wydziela cytokiny
- cytokiny aktywują limfocyty pamięci według klucza receptora antygenu
-dochodzi do klonowania swoistych limfocytów, które atakują bakterie
MCH II
Makrofagi i komórki dendrytyczne (DC) to komórki prezentujące antygen, które konstytutywnie wykazują ekspresję MHCII w stanie stacjonarnym.
Cząsteczki MHC klasy II ulegają ekspresji na wysokim poziomie na aktywowanych limfocytach T.
Kompleks białkowy MHC klasy II jest kodowany przez kompleks genów ludzkiego antygenu leukocytarnego (HLA).
Najważniejszą funkcją cząsteczki ludzkiego antygenu leukocytarnego (HLA) jest indukcja i regulacja odpowiedzi immunologicznych oraz dobór repertuaru limfocytów T.
W sarkoidozie i innych chorobach autoimmunologicznych ta funkcja cząsteczki ludzkiego antygenu leukocytarnego ma kluczowe znaczenie w wykrywaniu nieprawidłowej odpowiedzi immunologicznej.
Dino-Josip Ključarić