Czym jest sarkoidoza i skąd się teraz wzięła?

Sarkoidoza jest chorobą zapalną o nieznanej przyczynie, charakteryzującą się najczęściej nieserowaciejącymi ziarniniakami, skupiskami komórek odpornościowych, zwłaszcza makrofagów i limfocytów T. Prawdopodobnie powstaje w wyniku złożonego współdziałania czynników dziedzicznych, ekspozycji środowiskowych i odpowiedzi immunologicznej; nie potwierdzono jednego antygenu przyczynowego.

W tworzeniu ziarniniaków uczestniczą aktywowane makrofagi i limfocyty T wraz z cytokinami podtrzymującymi stan zapalny. Liczba i rodzaj zaangażowanych komórek oraz przebieg choroby różnią się między ludźmi; nie istnieje wiarygodna reguła mówiąca o czterokrotnie większej liczbie makrofagów zapalnych.

Moje osobiste, dotychczas niepotwierdzone przypuszczenie jest takie, że w powstawaniu choroby mogłyby uczestniczyć również zaburzenia dojrzewania lub funkcji limfocytów T oraz ich receptorów (TCR). Nie jest to ustalona przyczyna sarkoidozy.

Antygen przyczynowy lub grupa antygenów wywołujących sarkoidozę nie zostały dotąd wiarygodnie ustalone. Badane są receptory limfocytów T (TCR) i inne mechanizmy immunologiczne, ale nie jest znany jeden potwierdzony TCR lub antygen, który wyjaśniałby wszystkie przypadki.". 

Gdybyśmy wiedzieli, który TCR odpowiada antygenowi sarkoidalnemu, określenie tego antygenu otworzyłoby możliwość uzyskania prawdziwego biomarkera i znalezienia leku.

Za pomocą obecnych biomarkerów możemy śledzić aktywność choroby, badając nieprawidłowości i zaburzenia równowagi komórek B i komórek T (limfocytów), ale nie przyczynę choroby, którą należałoby wyeliminować.

Wiadomo, że receptory limfocytów TH1 (tych, które reagują na patogeny wewnątrzkomórkowe), nazywane CD40, przywołują i aktywują receptory makrofagów, ligand CD40L, wskutek czego dochodzi do fagocytozy i zapalenia. Nowe badania pokazują znacznie większą złożoność aktywności i zaburzeń równowagi komórek B i T, na podstawie których proponowane są nowe biomarkery umożliwiające dokładniejsze rokowanie. Wiemy, że analiza immunohistochemiczna węzłów chłonnych śródpiersia wykazuje zaburzony stosunek CD4:CD8 limfocytów T wynoszący 4:1.

Na podstawie nowych badań dochodzimy do nowych wniosków.

Większość nowych biomarkerów badanych w sarkoidozie nie została potwierdzona klinicznie ani nie jest wystarczająco swoista lub czuła, aby mogła być samodzielnie wykorzystywana do podejmowania decyzji klinicznych. Jednak kilka biomarkerów sarkoidozy odgrywa ważną rolę w klinicznym leczeniu sarkoidozy, gdy wykorzystuje się je w połączeniu z danymi klinicznymi, w tym wynikami innych biomarkerów.

Najczęściej stosowanym biomarkerem w ocenie aktywności sarkoidozy jest ACE, jednak nie jest on wiarygodny.

Badania pokazują, że znacznie dokładniejsze jest stosowanie biomarkerów limfocytów TH17 (odpowiedzialnych za reakcję na bakterie i grzyby zewnątrzkomórkowe), ponieważ umożliwiają przewidywanie rokowania choroby. 

Silną korelację z aktywnością choroby wykazuje również surowiczy amyloid A (SAA) pochodzenia wątrobowego oraz inne markery.

Gdybyśmy lepiej to rozumieli, być może zapytalibyśmy lekarza: "W jakiej ilości występują u mnie komórki TH17/TH17.1 wraz z podwyższonymi poziomami TGF-β1, IFN-γ lub IL-17A?".

Przykłady wniosków z badań nad biomarkerami:

Komórki TH17 wydzielające TGF-β1 są związane z włóknieniem płuc.

Komórki TH17.1 o profilu cytokin bardziej zbliżonym do TH1, czyli z ekspresją IFN-γ, są związane z gorszymi wynikami klinicznymi, natomiast komórki o bardziej klasycznym profilu cytokin TH17, czyli z ekspresją IL-17A, są związane z lepszymi wynikami.

Nadciśnienie płucne: NLR był istotnie wyższy u pacjentów z sarkoidozą, u których rozwinęło się nadciśnienie płucne.

(NLR = stosunek neutrofili do limfocytów we krwi obwodowej oraz liczba neutrofili w płynie BAL).

NLR i liczba neutrofili mogą służyć jako wskaźniki ciężkości choroby i rokowania w sarkoidozie.

Podwyższone poziomy CXCL8 wykryto w płynie BAL pacjentów z sarkoidozą w stadium III w porównaniu z poziomami CXCL8 u pacjentów z zespołem Löfgrena.

LISTA BIOMARKERÓW
-POMOC W OKREŚLENIU STADIUM I ZAKRESU SARKOIDOZY

A. EWENTUALNA REMISJA

B. Zespół Löfgrena

C. Przewlekła sarkoidoza (Gorsze wyniki)

D. Aktywna/ciężka choroba

E. Zaawansowane radiologiczne stadium choroby

1. Biomarker: Wzrost stężenia TARC w surowicy i liczby komórek CCR4 +

Komórka: TH2 CD4 +

Miejsce pobrania próbki: krew obwodowa

F. Układowe zajęcie narządów

G. Gorsze wyniki badań czynnościowych płuc

H. Włóknienie

I. Odpowiedź na leczenie kortykosteroidami 

I.1. Wymaga intensyfikacji leczenia kortykosteroidami Wysokie CD8 +