Poznaj sarkoidozę
Sarkoidoza jest przewlekłą chorobą zapalną, w której w różnych tkankach organizmu mogą powstawać ziarniniaki. Ziarniniaki to skupiska komórek zapalnych tworzące łagodne guzki, które mogą zaburzać prawidłowe funkcjonowanie zajętej tkanki.
Które narządy są najczęściej zajęte?
Sarkoidoza często obejmuje kilka narządów, ale może też ograniczać się do jednego. Najczęściej zajęte są płuca i węzły chłonne; choroba może dotyczyć także oczu, stawów i skóry. Zajęte mogą być również wątroba i układ nerwowy.
Rzadko zajęcie serca może prowadzić do kardiomiopatii, niewydolności serca, omdleń lub zaburzeń rytmu serca.
Przy zajęciu układu nerwowego mogą wystąpić między innymi:
• bóle głowy
• splątanie
• mrowienie wynikające z zajęcia nerwów obwodowych
• drętwienie i napady drgawkowe
Jak często występuje sarkoidoza?
Trudno oszacować częstość występowania sarkoidozy, ponieważ wiele osób nie ma objawów. W populacji ogólnej częstość szacuje się na około 10–20 przypadków na 100 000 osób.
Sarkoidoza najczęściej rozwija się między 20. a 40. rokiem życia. Może wystąpić także u osób starszych, ale rzadko dotyczy dzieci i osób w bardzo podeszłym wieku. Zachorować mogą osoby z każdej grupy etnicznej. Cytowane źródło podaje, że sarkoidoza występuje trzy–cztery razy częściej u osób czarnoskórych i ma w tej grupie tendencję do cięższego przebiegu.
W większości grup etnicznych kobiety i mężczyźni chorują z podobną częstością. Według cytowanego źródła u czarnoskórych kobiet prawdopodobieństwo zachorowania jest dwukrotnie większe niż u mężczyzn.
Możliwe przyczyny sarkoidozy
Przyczyna sarkoidozy nie jest znana. Chorobę często określa się jako autoimmunologiczną.
Uważa się, że antygeny środowiskowe mogą wywołać reakcję odpornościową prowadzącą do powstawania ziarniniaków zapalnych, jednak nie potwierdzono konkretnych czynników wyzwalających. Sarkoidoza nie jest zakaźna. Czynnik mikrobiologiczny, na przykład wirus, może ewentualnie uruchomić nadmierną reakcję odpornościową.
Jako możliwe czynniki wyzwalające rozważano także niektóre narażenia zawodowe. Po atakach z 11 września na World Trade Center u kilku ratowników rozwinęły się ziarniniakowe choroby płuc przypominające sarkoidozę; podejrzewano związek z wdychaniem cząsteczek pyłu.
Częste objawy sarkoidozy
Sarkoidoza może powodować wiele różnych objawów. Szacuje się, że 30–40% osób z tą chorobą nie ma objawów. U części choroba obejmuje tylko jeden obszar, u innych ma charakter układowy lub zajmuje kilka narządów.
U osób z objawami najczęściej występują dolegliwości ze strony układu oddechowego:
• kaszel
• duszność
• dyskomfort w klatce piersiowej
Inne możliwe objawy to:
• zmiany skórne, takie jak guzki, zmiany płytkowe i rumień guzowaty (bolesne czerwone guzki, często na nogach)
• objawy ogólne, takie jak gorączka, poty, złe samopoczucie, utrata masy ciała i zmęczenie
• bóle stawów i układu mięśniowo-szkieletowego
• zapalenie lub suchość oczu i niewyraźne widzenie
• powiększenie węzłów chłonnych i gruczołów ślinowych (przyusznych)
Jakie zmiany mogą wystąpić u osób bez objawów?
Według źródła u ponad 90% osób bez objawów występuje zajęcie płuc, które może być widoczne na zdjęciu RTG klatki piersiowej. Węzły chłonne w środkowej części klatki piersiowej mogą być powiększone (limfadenopatia wnękowa), z innymi zmianami w płucach lub bez nich. Nieprawidłowe mogą być również wyniki badań wątroby.
Leczenie sarkoidozy
Wiele przypadków sarkoidozy ustępuje samoistnie. Jeśli choroba powoduje objawy, leczenie może być potrzebne przez ograniczony czas lub podczas zaostrzeń.
W jednym z badań cytowanych w źródle 43% pacjentów poradni sarkoidozy przyjmowało leczenie pięć lat po rozpoznaniu. Źródło podaje również, że około 10% osób może wymagać długotrwałego leczenia w celu kontrolowania przewlekłej choroby. Rokowanie ogólnie opisano jako zwykle korzystne, a śmiertelność oszacowano na 1–5%; wyniki zależą od badanej populacji i źródła.
Kto powinien być leczony?
Decyzja zależy od kilku czynników:
• zajętych narządów
• nasilenia objawów
• tego, czy choroba utrzymuje się
• preferencji danej osoby
Do często stosowanych leków należą kortykosteroidy, takie jak prednizon; leki immunosupresyjne, takie jak metotreksat, leflunomid, azatiopryna i mykofenolan; oraz leki biologiczne, takie jak adalimumab (Humira) i infliksymab (Remicade). Wybór leczenia i możliwe ryzyko należy omówić z lekarzem prowadzącym.
Rozpoznanie sarkoidozy
Rozpoznanie może być trudne, ponieważ sarkoidoza przypomina inne choroby. Ocena może obejmować pełne badanie lekarskie, badania laboratoryjne i obrazowe. Próbkę tkanki można zbadać pod kątem ziarniniaków nieserowaciejących. Do oceny płuc można wykorzystać tomografię komputerową lub PET oraz badania czynności płuc.
Na zakończenie
Wiele osób z sarkoidozą nie wymaga leczenia albo potrzebuje jedynie krótkotrwałego leczenia objawów. U innych choroba może utrzymywać się przez wiele lat i mieć ciężki przebieg. Rozpoznanie, monitorowanie i leczenie powinny być prowadzone przez wykwalifikowany personel medyczny.
Źródło: https://www.emedihealth.com/respiratory-health/lung-diseases/sarcoidosis