Sarcoïdose begrijpen
Sarcoïdose is een chronische ontstekingsziekte waarbij granulomen in verschillende weefsels van het lichaam kunnen ontstaan. Granulomen zijn ophopingen van ontstekingscellen die goedaardige knobbeltjes vormen en de normale werking van het aangetaste weefsel kunnen verstoren.
Welke organen worden vaak getroffen?
Sarcoïdose treft vaak meerdere organen, maar kan ook beperkt blijven tot één orgaan. Vooral de longen en lymfeklieren worden vaak getroffen; ook de ogen, gewrichten en huid kunnen betrokken zijn. Daarnaast kunnen de lever en het zenuwstelsel worden aangetast.
In zeldzame gevallen kan betrokkenheid van het hart leiden tot cardiomyopathie, hartfalen, flauwvallen of hartritmestoornissen.
Bij betrokkenheid van het zenuwstelsel kunnen onder meer de volgende klachten voorkomen:
• hoofdpijn
• verwardheid
• tintelingen door aantasting van perifere zenuwen
• gevoelloosheid en epileptische aanvallen
Hoe vaak komt sarcoïdose voor?
Het is moeilijk om vast te stellen hoe vaak sarcoïdose voorkomt, omdat veel mensen geen klachten hebben. Voor de algemene bevolking wordt de prevalentie geschat op ongeveer 10 tot 20 gevallen per 100.000 mensen.
Sarcoïdose ontstaat het vaakst tussen het 20e en 40e levensjaar. De ziekte kan ook op latere leeftijd voorkomen, maar is zeldzaam bij kinderen en zeer oude mensen. Mensen van alle etnische groepen kunnen de aandoening krijgen. De geciteerde bron meldt dat sarcoïdose drie tot vier keer vaker voorkomt bij zwarte mensen en bij hen vaak ernstiger verloopt.
In de meeste etnische groepen worden vrouwen en mannen ongeveer even vaak getroffen. Volgens de bron zouden zwarte vrouwen twee keer zoveel kans hebben als zwarte mannen om sarcoïdose te krijgen.
Mogelijke oorzaken van sarcoïdose
De oorzaak van sarcoïdose is onbekend. De aandoening wordt vaak beschreven als een auto-immuunziekte.
Men denkt dat omgevingsantigenen een afweerreactie kunnen uitlokken die leidt tot de vorming van ontstekingsgranulomen, maar specifieke triggers zijn niet aangetoond. Sarcoïdose is niet besmettelijk. Een micro-organisme, zoals een virus, zou mogelijk een overdreven afweerreactie kunnen uitlokken.
Ook bepaalde blootstellingen op het werk zijn als mogelijke trigger onderzocht. Na de aanslagen op het World Trade Center op 11 september kregen verschillende hulpverleners granulomateuze longziekten die op sarcoïdose leken. Er werd een verband vermoed met het inademen van stofdeeltjes.
Veelvoorkomende symptomen van sarcoïdose
Sarcoïdose kan uiteenlopende klachten veroorzaken. Naar schatting heeft 30 tot 40% van de mensen met de aandoening geen symptomen. Bij sommige mensen blijft de ziekte beperkt tot één gebied; bij anderen is er sprake van een systemische aandoening of zijn meerdere organen betrokken.
Bij mensen met klachten betreffen de meest voorkomende symptomen de luchtwegen:
• hoesten
• kortademigheid
• ongemak op de borst
Andere mogelijke klachten zijn:
• huidveranderingen, zoals knobbeltjes, plaqueachtige plekken en erythema nodosum (pijnlijke rode bulten, vaak op de benen)
• algemene klachten zoals koorts, zweten, malaise, gewichtsverlies en vermoeidheid
• gewrichts- en spierpijn
• oogontsteking, droge ogen of wazig zien
• vergrote lymfeklieren en speekselklieren (oorspeekselklieren)
Welke bevindingen kunnen voorkomen bij mensen zonder symptomen?
Volgens de bron heeft meer dan 90% van de mensen zonder symptomen longbetrokkenheid die zichtbaar kan zijn op een röntgenfoto van de borstkas. Lymfeklieren in het midden van de borstkas kunnen vergroot zijn (hilaire lymfadenopathie), met of zonder andere longafwijkingen. Ook afwijkende leverwaarden kunnen voorkomen.
Behandeling van sarcoïdose
Veel gevallen van sarcoïdose verdwijnen vanzelf. Als de ziekte klachten veroorzaakt, kan behandeling nodig zijn gedurende een beperkte periode of tijdens opvlammingen.
Een studie die in de bron wordt genoemd, stelde vast dat 43% van de patiënten van een sarcoïdosepoli vijf jaar na de diagnose werd behandeld. De bron meldt ook dat ongeveer 10% mogelijk langdurige behandeling nodig heeft om een chronische aandoening onder controle te houden. De algemene prognose wordt meestal als gunstig beschreven, met een geschatte sterfte van 1 tot 5%; deze cijfers kunnen variëren afhankelijk van de onderzochte groep en de bron.
Wie moet behandeld worden?
De beslissing hangt af van verschillende factoren:
• welke organen zijn aangedaan
• hoe ernstig de klachten zijn
• of de ziekte aanhoudt
• de voorkeuren van de betrokkene
Veelgebruikte geneesmiddelen zijn corticosteroïden zoals prednison; immunosuppressiva zoals methotrexaat, leflunomide, azathioprine en mycofenolaat; en biologicals zoals adalimumab (Humira) en infliximab (Remicade). Bespreek behandelkeuzes en mogelijke risico’s met de behandelend specialist.
Diagnose van sarcoïdose
De diagnose kan lastig zijn, omdat sarcoïdose op andere aandoeningen kan lijken. Het onderzoek kan bestaan uit een uitgebreid medisch onderzoek, laboratoriumonderzoek en beeldvorming. Een weefselmonster kan worden onderzocht op niet-verkazende granulomen. Voor beoordeling van de longen kunnen CT- of PET-scans en longfunctietests worden gebruikt.
Tot slot
Veel mensen met sarcoïdose hebben geen behandeling nodig of alleen tijdelijke behandeling van klachten. Bij anderen kan de ziekte jarenlang aanhouden en ernstig verlopen. Diagnose, controle en behandeling moeten worden verzorgd door bevoegde zorgprofessionals.
Bron: https://www.emedihealth.com/respiratory-health/lung-diseases/sarcoidosis