Powiedzmy, że nasilenie ostrego stanu jest proporcjonalne do wartości CRP.

W sarkoidozie obserwuje się nieprawidłowe wartości kreatyniny, fosfatazy alkalicznej i wapnia. Istotne zmiany wyników badań dotyczących chorób wątroby są wskazaniem do diagnostyki u specjalisty.

Po tych podstawowych badaniach wykonuje się dodatkowe analizy serologiczne i histopatologiczne, zdjęcia rentgenowskie, TK, MR oraz biopsje (węzłów chłonnych, skóry, szpiku kostnego...). Po rozpoznaniu częściej kontroluje się ACE, wapń w moczu z 24-godzinnej zbiórki (prawidłowe stężenie wapnia we krwi wynosi 8.6 do 10.3 mg/dL), CRP, parametry wątrobowe i TNF-alfa, a także wykonuje badanie pulmonologiczne DLCO, badanie okulistyczne i inne badania zależnie od rodzaju sarkoidozy.

Przeczytajcie artykuł o kluczowych badaniach służących pierwszemu rozpoznaniu sarkoidozy!

Dino-Josip Ključarić

Kluczowe badania w diagnostyce i leczeniu sarkoidozy

Wytyczna: cztery anality niezbędne do wykrywania zajęcia nerek i wątroby, nieprawidłowości hematologicznych oraz oceny metabolizmu wapnia.

Aby zidentyfikować objawy sarkoidozy, Amerykańskie Towarzystwo Chorób Klatki Piersiowej (ATS) zaleca cztery kluczowe badania laboratoryjne służące przesiewowemu wykrywaniu sarkoidozy nerek, zaburzeń metabolizmu wapnia, sarkoidozy wątroby i nieprawidłowości hematologicznych.

• Sarkoidoza często zajmuje płuca lub węzły chłonne klatki piersiowej, “ale poza tym ma nieprzewidywalny obraz kliniczny. Leczenie sarkoidozy nie jest dobrze ustalone” — powiedział CLN Stat dr Elliott Crouser, dyrektor specjalistycznej kliniki sarkoidozy w Wexner Medical Center na Ohio State University i główny współautor wytycznych. Jest to rozpoznanie z wykluczenia, które wymaga badań laboratoryjnych, takich jak analiza próbek histopatologicznych, posiewy tkanek i testy serologiczne. Rozpoznanie opiera się na trzech głównych kryteriach: zgodnym obrazie klinicznym, stwierdzeniu niemartwiczego zapalenia ziarniniakowego w co najmniej jednej próbce tkankowej oraz wykluczeniu innych przyczyn choroby ziarniniakowej.

Wytyczne praktyki klinicznej ATS wskazują na metody diagnostyczne takie jak badania obrazowe i laboratoryjne (wapń, kreatynina, fosfataza alkaliczna (ALP) i pełna morfologia krwi) w celu wykrywania zajęcia narządów — powiedział Crouser. Wraz ze współpracownikami przeprowadził przeglądy systematyczne i metaanalizy, aby sformułować zalecenia. Wśród analizowanych pytań 10 dotyczyło badań diagnostycznych.

Jedno z pytań dotyczyło badań przesiewowych u pacjentów z sarkoidozą bez objawów nerkowych. Autorzy wytycznych sugerują, aby klinicyści wykorzystywali wyjściowe oznaczenie kreatyniny w surowicy do przesiewowego wykrywania sarkoidozy nerek u pacjentów bez objawów ani rozpoznanej sarkoidozy nerek. "Uznaliśmy, że zajęcie nerek w sarkoidozie często przebiega bezobjawowo w chwili rozpoznania sarkoidozy i jest potencjalnie poważnym stanem, który można leczyć" — wyjaśnił Crouser.

U pacjentów z sarkoidozą bez objawów wątrobowych ani rozpoznanej sarkoidozy wątroby wytyczne zalecają wyjściowe oznaczenie ALP w surowicy w celu przesiewowego wykrywania sarkoidozy wątroby. Ze względu na niewystarczające dowody panel ekspertów nie sformułował żadnego zalecenia dotyczącego wyjściowego oznaczania aminotransferaz w surowicy w tej populacji. "Zdecydowaliśmy się przedstawić zalecenie oparte na dowodach niskiej jakości, ponieważ ważne jest rozpoznanie sarkoidozy zajmującej wątrobę ze względu na ryzyko rozwoju marskości, a także dlatego, że wiele metod leczenia powszechnie stosowanych w sarkoidozie może niekorzystnie wpływać na wątrobę" — powiedział Crouser. Opublikowane dowody wskazują, że wyniki badań czynności wątroby (LFT) często są nieprawidłowe, co prowadzi do zmiany terapii.

Spośród LFT najczęściej nieprawidłowa była ALP. Panel ekspertów uznał, że dodanie oznaczania aminotransferaz nie poprawiłoby dodatkowo wykrywania przypadków.

Metabolizm wapnia jest zaburzony u około 16% pacjentów z sarkoidozą. Nieleczone zaburzenie może prowadzić do powikłań, takich jak kamica nerkowa lub ostra albo przewlekła choroba nerek. "Dlatego zdecydowanie zaleca się przesiewową ocenę metabolizmu wapnia" — powiedział Crouser. Panel zaproponował wyjściowe oznaczenie wapnia w surowicy w celu przesiewowego wykrywania zaburzeń metabolizmu wapnia u pacjentów bez oznak hiperkalcemii. Zaznaczył, że oznaczenie wapnia w moczu z 24-godzinnej zbiórki jest najdokładniejszą metodą, ale także droższą, bardziej czasochłonną, mniej wygodną i mniej powtarzalną. "Wapń w surowicy można łatwo oznaczyć w większości laboratoriów klinicznych, a większość danych, na których oparto zalecenia wytycznych, pochodzi z badań wykorzystujących wapń w surowicy jako narzędzie przesiewowe" — dodał Crouser.

Panel ekspertów zasugerował również, aby klinicyści wykonywali wyjściową pełną morfologię krwi (CBC) w celu wykrywania nieprawidłowości hematologicznych. Niedokrwistość jest częsta w sarkoidozie i często odzwierciedla ziarniniakowe zajęcie szpiku kostnego. Może także przyczyniać się do objawów duszności — powiedział Crouser. Leukopenia, a zwłaszcza limfopenia, również występują często i odzwierciedlają aktywną sarkoidozę. W rzadkich przypadkach w sarkoidozie może wystąpić małopłytkowość. "Badanie CBC wykrywa zatem dwie najczęstsze nieprawidłowości hematologiczne istotne dla choroby: niedokrwistość i leukopenię. Jest użyteczne klinicznie, między innymi w ocenie duszności i aktywności choroby oraz w przesiewowym wykrywaniu zajęcia szpiku kostnego" — powiedział.

Większość zaleceń opierała się na dowodach niskiej jakości, co podkreśla potrzebę zwiększenia wysiłków badawczych, aby dostarczyć wskazówek klinicystom. "Dlatego zachęca się klinicystów do stosowania zaleceń w kontekście klinicznym każdego pacjenta" — sugerują autorzy.

Źródło: https://www.aacc.org/cln/cln-stat/2020/may/21/key-tests-for-sarcoidosis-diagnosis-and-management